Çeviri: scarface21 A.AZİZ KARAKAŞ
Bu Özgür Fransız Hava Filosunun hikayesidir.
Ve aynı zamanda Fransa'nın hikayesidir.
Sadece haritası ve sınırları bulunan değil, insanların yüreğinde yeri olan bir ulusun.
Milyonlarca Fransız için Fransa asla teslim olmadı.
Ve bugün, Rhineland semalarında savaşan...
...Özgür Fransa Hava Kuvvetleri ruhuyla...
...meydan okurcasına ebedi varlığını sürdürmektedir.
Almanya'da bir Yer
Seyrüseferciden pilota. Hedef bölgeye 5 dakika kaldı.
Bombalar bırakıldı efendim.
Alın size...
- Bombaların hepsi bırakıldı efendim. - İyi işti beyler. Hadi gidelim buradan.
Matrac. Romily kasabasına yaklaşıyoruz.
Sağ ol.
- Anne. - Efendim canım?
- Babam mı o? - Emin değilim. Sessiz ol canım.
- Annen birazdan dönecek. - Tamam.
Pilottan bombardımancıya. Bomba bölmesi kapaklarını açın.
Eşime Tekrar görüşene dek
Jean, sevgilim. Tekrar görüşene dek.
İngiltere'de bir Yer
Filo komutanıyla gidecektiniz Bay Manning.
Fakat ekibime katılacağım yer gideceğiniz yerden pek uzak değil.
Bu yüzden sizi Londra'dan getirme görevini bana verdiler.
- Peki, gideceğim yer... - Ne dediniz efendim?
Hiç. Sadece gideceğim yeri soracaktım.
- Askeri bir sırdır şüphesiz. - Özür dilerim efendim.
Kabul etmeliyim ki kayboldum. Nerede olduğumuz konusunda en ufak bir fikrim yok.
Ne bir işaret direği ne de bir belirgin yol yok.
Manş Denizi'ne yakın bir yerdeyiz, yanılmıyorsam eğer.
Bir savaş muhabiri için bile epey gizemli.
İlginç de.
- Geldik efendim. - Sahi mi?
- Evet, efendim. - Burası bir havaalanı mı?
Evet, efendim. Meşhur Victoire takımının üssü.
İnanamıyorum.
Hangarlar, rüzgâr göstergeleri, asfalt yollar nerede?
Burada nasıl çalışabiliyorlar?
Şaşırtıcı, değil mi? Fransızlar çok güzel kamufle ettiler.
Son derece pratik insanlar.
- İner misiniz efendim? - Tamam.
Burası merkez üssü. Ben çantanızı götürürüm efendim.
- Sağ ol. Bakmamda mahzur var mı? - Yok efendim.
İtiraf etmeliyim ki şaşırdım.
Bildiğim askeri havaalanlarına kıyasla yeni bir şey bu.
O inanılmaz bombalamaların böyle sakin bir yerden geldiğini düşünüyorum da.
Sanırım şu inekler de takımın maskotları.
Evet, efendim. Bize çok şans getirdiler.
İngilizler tabii ki, sadece kendi ineklerini yanlarında getiremedikleri için...
...Fransızlara ödünç olarak verilmişler.
Jersey inekleri. Eğer süt seviyorsanız çok lezzetli sütleri var.
Savaştaki en ölümcül filoya göre oldukça garip bir ortam gibi.
- Sakinlikten mi bahsediyorsunuz? - Evet.
Fransızlar umursamıyorlar. Aslına bakarsan bundan biraz da zevk alıyorlar.
Ara sıra biraz ortamı neşelendiriyor.
Şimdi izin verirseniz sizi Fransızlarla bizim bölük arasında...
...iletişimi sağlayan irtibat subayı Yüzbaşı Freycinet'ye götüreceğim.
Girin.
- Seni gördüğüme sevindim Hastings. - Size Bay Manning'i getirdim.
Bay Manning, Yüzbaşı Freycinet.
- Hoş geldiniz Bay Manning. - Teşekkür ederim.
Ben sizi baş başa bırakayım.
Ama yemeğe kalmalısınız. Sizin için yer ayarlandı.
Üzgünüm efendim. Acele etmeliyim. Emirler.
Hoşça kalın efendim. Çantanızı ranzanıza koyduracağım.
- Teşekkürler. İyi geceler. - Teşekkür ederim Hastings.
Au revoir Yüzbaşı. - Sana iyi şanslar.
Ceketinizi çıkarmak ister misiniz? İsterim, teşekkürler.
Aperatifler getirilir birazdan.
- Ya da kokteyl mi istersiniz? - Hayır, hayır. Böyle iyi. Teşekkürler.
- Oturun. - Teşekkür ederim.
- Yüzbaşı Freycinet, ziyaretimin sebebi- - Ziyaretinizin sebebini biliyorum.
Bugün öğleden sonra Havacılık Bakanlığı'ndan bilgi geldi.
Mösyö Laval'ın tabiriyle birkaç Fransız haini görmeye geldiniz.
Hayır, Yüzbaşı. Buraya birkaç özgür Fransız’la görüşüp...
...onları tanımak ve haber ajansım için haklarında yazı yazmaya geldim.
Bu hassas zamanlarda birbirimize karşı anlayışlı olabiliriz sanırım.
Burada birkaçımızı görebilirsin. Daha fazlası için...
Teşekkür ederim.
Sizce Mareşal Petain de Pierre Laval gibi sizi hain olarak mı görüyordur?
Besbelli.
Yine de düşüncelerimde iyi niyetli olmaya gayret ediyorum Bay Manning.
Mareşal Petain'ın artık yaşlı bir adam olduğunu...
...ve barbarların elinde olduğunu unutmamaya çalışıyorum.
Á votre santé.
- Son yıllarda onu gördün mü? - Hayır, ama bir kere görmüştüm.
Yıllar önce Verdun savaşı sırasında.
Argonne eteklerinde Senard'da filomuzu ziyaret etmişti.
Son savaşta uçmuş muydun?
Evet. Lafayette Filosu'nda pilottum.
Lafayette Filosu mu?
O halde deneme uçuşlarınızı bizimle yapmış olmalısınız Bay Manning.
Vay be, silah arkadaşıymışız! Hadi, gel yemek yiyelim.
Ben de Leylek Grubu'nun 26. Takım'ında avcı uçağı pilotuydum.
Devriyede kaç defa senin filonun Kızılderili başlı amblemini görmüşümdür.
Şimdi ilk defa tanışıyoruz.
Senin eski pilotlarımızdan biri olduğunu bilseydim yemeği filoyla beraber yerdik.
Önemli değil. Onları sonra görebilirim belki.
Tabii ki. İçerideki odadalar.
Fark ettin mi? Hiç sesleri çıkmıyor.
Eski günleri hatırlıyor musun? Kahkahaları, yemeklerdeki neşeli sohbetleri.
Fonograf son sürat dönerdi.
Şimdi içler acısı.
Özgür Fransızlar olarak hepimiz aynıyız. Neşeli olmakta zorlanıyoruz.
- Anladığım kadarıyla bombacılar. - Uçan Amerikan kaleleri.
Biz üç yıl önce kendi Farman uçaklarımızla başlamıştık.
Ateşkesin imzalandığı gün birlik halinde Manş Denizi'ni geçip geldiler.
Sen de onlarla mı geldin?
Sevgili dostum Manning, gururumu okşuyorsun. Ben uyum sağlıyorum, bir gözüm görmüyor.
Hayır, ben basit bir istibat subayıyım ve İngiltere'ye başka bir yolla geldim.
Şu an gidiyorlar. Sadece Almanlara varlığımızı hatırlatmak için.
İstersen yemeğimiz bitince seni hangarlara götürebilirim.
Çok isterim, teşekkürler.
Adımına dikkat et.
Tümseği aşınca onları görebilirsin.
Vay canına! Bunlar ne böyle?
Uçakları samanlıktan mı çıkarıyorlar?
Kontrol kulesi de saman yığını mı?
- Gelirken gördüğüm yer burası mı? - Şüphen mi var?
Çitler ve ağaçlar gitmiş. Tarlalar da uçak pisti olmuş.
Şüphem yok. Çok basit. Büyü gibi bir şey.
- Yalnız anlamadığım bir şey var. - Neymiş o?
- İnekler nerede? - Hangarlara koydular.
İnekleri içeri koyup uçakları çıkarıyorlar. Hadi.
Bu gece öncü saldırı yapacaklar.
Arkadan gelenler için hedefleri aydınlatacaklar.
Asıl öldürücü darbeyi kendilerinin alacaklarının farkındalar mı?
Biraz kayıp vereceklerdir.
Onlar havadayken yerden gelenleri gözümün önüne getiriyorum da...
...20 yıl önce uçtuğumuz için sevinebiliriz Yüzbaşı.
Evet.
- Lütfen biraz müsaade eder misiniz? - Elbette.
Yine mi?
Evet. Bu gece özel bir durum var. Yıl dönümü gibi bir şey.
Anlıyorum. İzin veriyorum.
- İyi şanslar. - Sağ olun efendim.
Bütün uçaklar kalkış pozisyonuna geçsin.
Bütün uçaklar kalkış pozisyonuna geçsin. Tamam.
Victor için "V". Önün açık. Kalkabilirsin.
Norman için "N". Kalkabilirsin. İyi avlar.
Artık birkaç saat rahat nefes alabilir sigaramızı içebiliriz. Onlara gelince-
Bu geceki hedefleri neresi? Yoksa askeri bir sır mı?
Havalandıktan sonra değil.
- Yine Berlin. - Güzel. Kaç taneler?
Bu gece hedefi iki bin bombardıman uçağı vuracak.
- İki bin. Vay canına! - Matrac'ın hoşuna gidecektir.
O adamları düşünüyordum, sert azimli yüzlerini.
Özellikle de o askeri, kalkmalarından hemen önce konuştuğun adamı.
Bir türlü aklımdan çıkartamıyorum. Sanki daha önce bir yerde gördüm gibi.
Matrac. Seni etkiledi mi?
Daha önce bu kadar ne güçlü ne de ilginç bir yüz görmüştüm.
Saygıda kusur edilemeyecek biri diyebilirim.
Evet.
Sana onunla ilgili bir hikâye anlatabilirim. Daha önce kimseye anlatmamıştım.
- Dinlemek ister misin? - Hem de çok Yüzbaşı.
Şimdi sizden siz gazetecilerin tabiri ile kayıt dışı olmasını rica edeceğim.
Sadece sizin için anlatıyorum. Belki sonra başkalarına anlatılabilir.
Bu içlerinde Matrac'ın da bulunduğu bir grubun hikâyesi.
Yıllarca her türlü acı, utanç içinde...
...ve bir insanın kaldıramayacağı hakaretlere maruz kalarak yaşadılar.
Bu insanlarla tanışma... Neyse o kısmı sırası gelince öğrenirsin.
Başlarken seni buralardan çok uzaklara götüreceğim.
Savaş patlak verince Yeni Kaledonya'daki görevimden Fransa'ya dönmem emredildi.
Nikel cevheri yüklü Ville de Nancy gemisiyle Marsilya’ya geçit yoluyla gitmem istendi.
Ville de Nancy yıllarca dünyanın her tarafındaki durgun sularda...
...çamur içinde yüze yüze eskimiş külüstür gemilerden biriydi.
Alışılmış pas boyalı ve siyah renkteydi.
İyi bir Breton kaptanımız vardı. Kaptan Malo.
Yedi denizi kör bir adamın odasını bildiği gibi bilirdi.
Ve kaptana saygı duyan iki tane ahlaklı ikinci kaptanımız vardı.
Böyle insanlarla birlikte olmak...
...uzun, bunaltıcı bir yolculukta insanın sıkıntısını azaltıyordu.
Bazen de ön güverteden memleket şarkıları duyulurdu.
Mürettebatımız inatçı, pişkin eski topraklardan oluşuyordu.
Olması gerektiğinden daha iyi olmayan insanlardan.
Ama hepsi Fransız’dı.
Ateşçi ve kömürcülere gelince hepsi ayaktakımıydı.
Çarkçıbaşı tarafından yönetilen...
...ve tropik limanlardan gelen hepsi birbirinin aynı melez serserilerdi.
Sadece üç yolcu kabini olduğundan hepimiz Kaptan'ın masasında yemek yiyorduk.
Koloni Piyade Birliği'nden Binbaşı Duval şeref koltuğunu fazlasıyla dolduruyordu.
Son savaşta cesaretini kanıtlamış ama üstüne o gün bugündür bir şey katmamış...
...aşırı kuralcı bağnaz biriydi.
Yanında da Teğmen Lenoir.
Duval'ın her sözüne katılıyordu, tipik "Evet, efendim" karakteriydi.
Bunlar, ikinci kaptanlar ve çarkçıbaşıyla birlikte...
...idari amir ailemiz tamamlanıyordu.
Evet ya, biri daha vardı.
Telsiz operatörlüğü yapan Jordan adında hain bir genç.
Son bülten efendim.
"Majino Hattı'nda diğer günlere kıyasla sakin bir günün keyfi çıkartıldı.
"Fransız askerlerine, nehrin karşısındaki Alman istihkâm bölüğünden...
... çöken bir demokrasi için faydasız bir savaşta...
...kanlarının dökülmesine karşı çıkıp silahlarını bırakmalarını teklif eden...
...Nazi radyo yayını yapıldı.
"Nazi radyosunda aynı zamanda savaş şarkıları da çaldı.
"Buna tepki olarak sadık Fransız askerleri yuh çektiler.
Bu ne biçim savaş böyle? Askerler yuh çekiyorlar. Fransız askerleri.
Ben bir askerim. Savaşırım. Yuh çeker miyim? Ve müzik dinliyorlar. Bu savaş mı?
- Ben- - Yoksa konser mi?
- Komutanın konuşmasına izin verin. - Özür dilerim efendim.
Size nasıl bir savaş olduğunu söyleyeyim. Almanlar korkuyorlar.
- Majino Hattı'ndan korkuyorlar. - Muhteşem, mon Commandant.
- Çok doğru bir tespit. - Aynen öyle.
Onu dünyadaki hiçbir gücün aşamayacağını biliyorlar.
Ne yapacağız, ebediyen orada mı oturacağız?
Evet. Ebediyen oturacağız. Hatta gerekirse ondan da uzun süre.
Askerler bunun için vardır, sınırı muhafaza etmek için.
Bence Majino Hattı yenilemez. Ziegfried Hattı yenilemez.
Peki, bu yenişememekten başka nedir? Bize ne kazandırabilir?
Freycinet, sanırım seni seveceğim.
Zafer sabırla birlikte gelir. En son böyle olmuştu...
...ve yine rakibine göre daha çok dayanan...
...ondan beş dakika daha fazla hattı müdafaa edebilen ordu kazanacaktır.
Ve bu ordu Fransız ordusu olacaktır, çünkü komutanları hattı tutacaktır.
Adamlarını katı bir disiplinle de olsa mevzilerinde tutacaklardır.
Peki ya Majino Hattı yanlardan aşılırsa?
Bağışlayın efendim, fakat her zaman demokraside...
...askerlerin bile düşünme hakkı vardır diye düşünmüşümdür.
Bir asker için disiplin fikirden çok daha gereklidir.
Ordu bir münazara derneği değildir. Düşünme işi uzmanlar tarafından yapılır.
Eminim yüzbaşı kendini Mareşal Petain'den ve genelkurmaydan daha akıllı sanmıyordur.
İngilizlerin de genelkurmayı var ve benim gibi düşünüyorlar.
Müttefiklerimiz Majino Hattı'na körü körüne güvenmiyorlar.
Çünkü onlar inşa etmediler. Fransız zekâsını kıskanıyorlar.
Esnaf milleti. Bize çimento satmaya kalkıştılar.
Çok iyi laftı, mon Commandant.
İngiliz demeyin bana. Hakaret sayıyorum.
İngilizler savaşacak.
Evet, bir damla Fransız kanı kalmayana kadar.
Daha geçen hafta komutanım aynı şeyi söylemişti.
Daha geçen ay aynı cümle Berlin'de Herr Goebbels'in ofisinde kuruldu.
- Beni ihanetle mi suçluyorsun? - Yoksa suçladığın ben miyim?
Lütfen kimseyi suçlamayalım, ne yol arkadaşlarımızı ne de müttefiklerimizi.
Pekâlâ. Özrünü kabul ediyorum.
Bana soracak olursanız sözlerimi bir yere yazın, zaman beni hep haklı çıkarmıştır.
Dünyanın yarısını kat etmek zorunda olduğum yolculuktaki atmosfer bu şekildeydi.
Panama'ya ulaştığımızda bildiğimiz dünya parçalanıyordu.
Majino Hattı aşılmıştı.
Yenilmez Fransız ordusu kaçmaktaydı.
Olaylar telaşlandırıcı şekilde peş peşe gelişiyordu.
"Majino Hattı aşıldı."
Müttefiklerimizin suçu! İngilizlerin, Belçikalıların.
Ne demiştim ben size? Hattımızın aşılmasına izin verdiler.
Fransa yabancı müttefiklere karıştığı güne lanet etmeli.
- Efendim? - Hayır!
Panama Kanalı'ndan geçtikten sonra Ville de Nancy dümeni Marsilya'ya çevirdi.
Koloniden ayrıldığımız iki gün boyunca telsiz hiç durmadı.
Havada torpilleme ve düşman savaş gemisi haberleri uçuşuyordu.
Köprü! Denizaltı!
- Nerede? - 30 derece sancak efendim.
Alarmı çalıştır!
- Ne görüyorsun? - Şüpheli bir gemi. Emin değilim.
- Silahların başına. - Emredersiniz efendim.
- Ateş etmeyin. - Emredersiniz.
Her an gövdemizi torpilleyebilirler.
- Ateş etmeyin! - Ateş etmeyin!
Denizaltı değil.
Bir tür gemi, değil mi?
- Tekne mi? - Ya da kano.
Şuraya bak!
Bu bir adam.
Yaşıyor.
Galiba torpillenmiş bir gemiden hayatta kalanlar.
Sancağa süratli dönüş.
- Sancağa süratli dönüş. - Sancağa süratli dönüş.
Yavaş.
Dur. Filika indirin.
Filika halatlarını çözün.
Acele edin.
Hızlı! Hızlı!
Acele edin.
Dikkatli olun beyler.
Epey yol kat etmişler.
Tanrı sizi korusun. Sağ olun.
Buna ihtiyacım vardı.
Yirmi gündür yiyeceğimiz yoktu.
Beş gündür de suyumuz.
O halde şimdi sorularla sizi rahatsız etmeyeceğim.
Bu adamları kıç taraftaki odaya yerleştirin.
- Yedek karyolaları açın. - Emredersiniz.
- Kapıyı açın. - Hadi. Yavaşça.
Onlara biraz çorba verin. Ardından bırakın uyusunlar.
Adamlarına sor bakalım onlara verebilecekleri elbiseleri var mı?
Emredersiniz.
Kaptan Malo, bu adamlarla ilgili ne düşünüyorsun? Fransızlar mı?
En azından biri Fransız. Fakat yerli kanosunda ne arıyorlar?
Denizci değiller, orası aşikâr.
Eğer Afrika açıklarında olsaydık...
... onların disiplin taburlarımızdan kaçtığına dair bire on bahse girebilirdim.
Sizce de öyle değil mi Binbaşı?
Hayır, değil. Afrika açıklarında olmadığımıza göre...
...zekâdan yoksun bir akıl yürütüyorsun.
Önündeki delilleri incelemeyi öğren. Gözlerini kullan.
Yüzbaşı Freycinet, belki siz daha iyisini yaparsınız.
Eğer gerçekleri öğrenmek istiyorsanız adamların açıklamasını beklemeniz daha iyi.
Bir sürü yalan dolan işiteceğim.
Yargısız infaz mı edeceksin? Bu haksızlık değil mi?
Hayır, haksızlık değil çünkü kim olduklarını biliyorum.
- Yani daha önce onları gördün mü? - Hayır, bu sabaha kadar hiç görmedim.
Ama bu önemsiz çünkü benim az da olsa çıkarım yapma kabiliyetim var.
Lenoir doğru iz üstündeydi ama bu izi takip edecek zekâdan yoksundu.
Bu adamlarda mahkûm görünüşü var.
Bazıları disiplin taburlarında görev yapmış olabilir ama son zamanlarda değil.
Beyler, bu adamların Şeytan Adası'ndan kaçan mahkûmlar olduğuna en ufak şüphe yok.
Cayenne'den mi? İmkânsız. Cayenne'den en az 1500 mil uzaktayız.
Yani o küçücük üstü açık kanoda böyle bir yolculuk yapabileceklerini mi söylüyorsun?
Sen bu adamları tanımazsın Malo, tipleri kastediyorum.
On iki yıl önce Cayenne'de görevliydim. Mahkûmları kokusundan tanırım.
Onlardan daha ahlaksız, daha hain bir grup daha bulunamaz.
Sizin fikriniz ne olursa olsun adamların söyleyeceklerini dinlememizi öneririm.
Nasıl dilerseniz.
Onlar yalanlarını dinleyip açığa vururken eğleneceğim.
- Göreceğiz beyler. - Teşekkür ederim.
- İyi akşamlar. - İyi akşamlar efendim.
Hazır ola geçin!
Sen de.
Size amirlerinizi huzurunda hazır ola geçmeyi öğretmediler mi?
Hayır.
Boş ver. Bu özgür bir gemi, askeri birlik değil.
Sanırım oturabiliriz.
Sağ olun efendim.
Evinizden epey uzaktasınız gibi.
Oui, mon capitaine.
- Hepiniz Fransız mısınız? - Evet efendim.
- Adın ne? - Renault.
Belki bu adamlar bize kim olduklarını ve nereden geldiklerini söylerler.
Seve seve efendim. Hepsi Venezuelalı altın madencileri.
İçimizden üçü Fransa'da doğup Venezuela vatandaşlığına geçmiş kişiler.
Diğer ikisi ise Venezuela'da doğmuş, Fransız anne babaya sahip olan kişiler.
Anlıyorum. Neresi?
Orinoco nehrinin 300 mil kadar yukarısındaki bir altın madeninde çalışıyorduk.
Orada hiç bulunmamışsınızdır kuşkusuz.
Ormanın derinliklerinde bir yer. Sadece kanoyla ulaşabilirsiniz.
Savaşı daha iki ay önce duyduk.
- Orası yabani bir yer olmalı. - Evet, efendim. Korkunçtu.
Yüz mil içerisinde ne bir telsiz bağlantısı ne de bir yerleşim yeri vardı.
- Haberler size nasıl ulaştı? - Şans eseri Kaptan.
Anlayacağın, o bölgede yerli kauçuk toplayıcıları vardı.
Üç tanesi sahilden yeni geliyordu ve kampımızda durmuştu.
Hatırladınız mı?
Onlardan birkaç malzeme almıştık.
İçlerinde aylar öncesine ait bir Caracas gazetesine sarılmış bir balta da vardı.
- Hangi gazeteydi? - The Caracas Diario.
Tarihini bile hatırlıyorum, 3 Kasım.
Savaşla ilgili duyduğumuz ilk haber Alsas'daki Majino Hattı’na yapılan baskındı.
Çok garip.
- Ve sizin de ilginizi çekti. - Doğal olarak efendim.
Biz Fransız’ız, tıpkı sizin gibi.
- Evimize dönüp savaşmak istedik. - Olabilir.
- Sen, adın ne? - Matrac.
Belli ki grubun lideri sensin. Sen anlat.
- Arkadaşım adına konuşurum. - Seninle konuşulduğunda konuş.
Otur, otur.
Pekala, söyle bakalım.
Bizim liderimiz yok, hepimiz eşitiz. Hür adamlardan oluşan bir grubuz.
- Sen. Şimdi konuşabilirsin. - Teşekkür ederim efendim.
Fransa'ya dönmeye çalıştığımızı inandırıcı bulmamanıza şaşırmıyorum.
Çünkü böyle bir maceraya ancak derin vatanseverlik duygusuyla çıkılabilir.
Elimizde sadece küçük kanomuz ve 5,5 kilo altın tozumuz vardı.
Planımız Panama'ya gidecek...
...ve oradan da Fransa'ya bir gemi bulacak şekilde batıya doğru kürek çekmekti.
Fakat büyük bir dalgayla alabora olduk...
...ve içinde altınımız ve pasaportlarımız olan demir kutu kayboldu.
Kayığı tekrar çevirdik ve yolumuza devam ettik.
Ondan sonra da kaybolduk.
Bîçareydik. Yelkensiz, direksiz.
Mon commandant, şerefim üstüne yemin ederim ki...
...bütün bu olanlar siz bizi görmeden üç hafta önce oldu.
Sen Venezuela vatandaşlığına geçenlerden misin?
- Evet efendim. - Oradaki evin neredeydi?
- Silla Bolivar. - Sen, arka taraftaki.
- Como se llama usted? - Jorge Garou, a sus ordenes.
Yakalayamadın onu. Aksanı mükemmel.
Ve üzerinizde hiçbir belge yok mu? Kimliğinizi kanıtlayacak bir şey?
Yok efendim.
Marius'un dürüstçe söylediği gibi hepsi Orinoco'nun dibine gömüldü.
Anladım. Hepsi Orinoco nehrinin dibinde.
- Evet. - Çok iyi. Çok makul.
Yoksa değil mi? Göreceğiz.
Başka bir sorunuz var mı Kaptan Malo?
Hayır Kumandan. Hepimize yetecek kadar soru sordunuz.
Evet, sanırım her şeyi sordum.
- Gereken her şey var mı burada? - Sağ olun Kaptan.
Evet Kaptan. Bize karşı iyiden de ötesiniz.
İyi.
Kumandan, korkarım geceni mahvettiler.
Hikâyeleri bana gayet makul ve doğru geldi.
Makul mu? Apaçık sahtekârlık gösterisiydi.
Her zaman içgüdülerime güvenirim bayım, insanların söylediğine değil.
Özellikle de mahkûmların. Bütün mahkûmlar yalancıdırlar.
Komutanım söyledi. Hikâyelerinin bir kelimesine bile inanmıyorum.
Kaptan Malo, bu serserilerle ilgili bir kanaate vardım.
- Öyle mi? - Evet. İlk olarak...
...onlara çok fazla özgürlük tanıyorsunuz. - Ne yapmamı teklif ediyorsun?
Marsilya'ya varır varmaz onları polise teslim etmeni elbette.
Senin safça düşündüğün gibi dürüst adamlarsa...
...korkacak bir şeyleri yok. - Başka?
O zamana kadar da gemi hapishanesinde tutulmalılar.
Kaptan Malo, bunu Fransız ordusunun rütbeli temsilcisi olarak talep ediyorum.
Bana Kaptan diye hitap etmeyi hatırladığın için memnunum.
Ben yönettiğim sürece benim gemimde kimse kilit altında tutulamaz.
Bu adam katlanılmaz olmaya başladı.
Çok şükür Marsilya'ya vardığımızda onun sözü son söz olmayacak.
Kesinlikle haklısınız mon commandant. Adam katlanılmaz.
- Hızımız ne? - Saatte 12 mil. 180 devir efendim.
- Tam hız ve 195 devir. - Emredersiniz.
Akşam vakti tehlikeli bölgeye ulaşmak istiyorum.
Tam hız, 195 devir.
- İyi akşamlar. - İyi akşamlar.
Çok güzel bir gün.
Bizi Fransa'ya yaklaştıran her gün güzel bir gün.
Merak ediyorum, sizin için yani.
Buraya size bir şey söylemeye, adamlarınızı bir konuda uyarmaya geldim.
Kumandan Duval sizin Cayenne'den kaçan mahkûmlar olduğunuzu düşünüyor.
Başkaları da aynı şekilde.
Aynı sonuca benim de vardığımı söylemezsem sana karşı dürüst olmamış olurdum.
Bir dakika bekler misiniz lütfen?
İçeri gelir misiniz lütfen?
Oturun.
Teşekkür ederim.
Yüzbaşı...
...Renault söylediklerinizi bize iletti, biz de burada o konuyu konuşuyorduk.
Yapacak bir şey yok. Doğru bu. Biz Cayenne'den kaçan mahkûmlarız.
Biz Fransız’ız. Mahkûm olalım olmayalım, Almanları öldürebiliriz.
- Bundan daha önemli ne var? - Kes sesini. Bu konuda ne biliyorsun ki?
Cayenne'e hiç gönderilmemiş insanlar kadar iyi Fransız’ız.
Biz mahkûmlar yumuşak değiliz. Almanları öldürebiliriz.
Bu işe karışma Petit.
- Bize bunu niye söylediniz Kaptan? - Tetikte olmanız için.
- O halde bizden yanasınız. - Evet, Fransa'nın adama ihtiyacı var.
Gördünüz mü, bizden yana olduğunu söylemiştim.
- Mahkûm olmamıza rağmen mi? - Ne fark eder ki?
Sanırım hikâyemizi duymanızın zamanı geldi. Anlat ona Renault.
Evet ama nereden başlayacağım? Kiminle başlasam?
Petit'ten başlayalım.
Kendisi Provence’ta doğmuş. Mahkûm olmasına neden olan şey ne?
- Bir çiftçinin toprağına olan sevgisi. - Haklısın.
Babamın ve ondan önce de dedemin ektiği toprakları ektim.
Eşimle birlikte her mevsim o toprağa ekin ektik.
Sonra devlet gelip bir baraj yaptı.
Bütün toprağım su altında kaldı.
Sanırım biraz çıldırmışım.
Denetim istasyonuna koşup makineleri parçalamaya çalışmış.
İşçiler onu yakalamaya çalışırken birkaçını yaralayıp birini de öldürmüş.
Devlet çok hafif ceza verdi.
Giyotine göndermek yerine Guyana'ya müebbede yolladı.
Fransız Guyana'sını biliyor musun?
Kolonilerimiz içinde en yozlaşmış ve ihmal edilmiş olanı.
Orada, o nemli ekvator ikliminde bizim gibi beş altı bin adam...
...ormanın derinliklerinde ağır orman altı bitkileriyle boğuşuyor.
Sıcağın, nemin, sivrisineklerin...
...hummanın ve kokmuş yemeklerin işkence ettiği yarı çıplak köleler.
İnsanlar ya ölüyor ya da aklını yitiriyordu.
Burada, Petit'i yol yapımında çalışırken görebilirsin.
Size bu yoldan bahsedeyim.
Mahkûmlar ona "Sıfır Yolu" diyorlar, çünkü bu yol hiç olmadı.
Yapımına başlanalı şimdiden yarım yüzyıl geçmiş.
O zamandan beri sadece 16 mil yapılmış.
O 16 milin de her bir adımında bir mahkûm ölüsü vardır.
Petit'in çalıştığı yerden çok da uzak olmayan bir yerde Garou'yu görebilirsiniz.
Charven'deki bir maun kampında çalışıyordu.
Eski bir motor tamircisi ve araba yarışçısı.
Âşıklar kavgasında sevgilisini öldürmüş.
Bu cinayeti balta ile işlemesinin kabalığından dolayı olduğunu düşünmüşler.
Tabii ki Garou o günden sonra çok değişti.
Disiplini öğrendi. Öyle değil mi?
Bu açıdan Cayenne çok iyi bir okul.
Şimdi ortamı şenlendirmek için izin verirseniz kendimi takdim edeyim.
Sizin de çoktan fark etmiş olabileceğiniz gibi, mon capitaine...
...ben çok akıllı ve hassas bir adamım. Parmak uçlarıma kadar hassas.
Aslına bakarsanız bu parmaklar beni Paris'in en iyi kasa hırsızı...
...ve yankesiciler içinde usta yaptı.
O kadar narin dokunuşları var ki...
...içi dolu cüzdanlardan görkemli piyano senfonilerine kadar her şeyi verdiler.
- Hikâyen ortamı neşelendiriyor dostum. - Mon capitaine?
Ama böyle bir hikâye ağzımız kuru dinlenmez.
Kamaramda bir şişe konyak bulacaksın.
- Teşekkür ederim. Başka ne bulabilirim? - Orasını şansa bırakacağım.
Şimdi kendinden bahset.
Ben bir Fransız ordusu kaçağıyım.
Son savaşta 16 yaşımdayken askere alındım.
Üç ay sonra firar ettim.
Kendim hakkımda çok kötü bir şeyi keşfettim.
Ben bir korkakmışım.
Daha sonra borcumu ödemek maksadıyla...
...Fas'taki askeri birliğimize başvurdum ama tutuklandım.
Anlayacağın, bir kaçak veya mahkûm da vatanını sevebilir Yüzbaşı.
Yıllar boyu süren mahkûmiyetim süresince her sabah...
...üç renkli bayrağın göndere çekilişini izlerkenki hislerimi anlayabilir misin?
Çok geçmeden her sabah bayrağı izleyen başka birinin daha olduğunu keşfettim.
Onun için o görüntü bir tür kutsama veya dini ayin gibi bir şeydi herhalde.
Bu adama karşı içimde tuhaf bir yakınlık hissetmeye başladım.
Çünkü her sabah ikimiz de aynı şeyi yapıyorduk.
Mahkûmlar ona Dede derlerdi.
O "libéré", yani özür bir adamdı.
Cezasını tamamlamış ama koloniyi terk etmesine izin verilmeyen biriydi.
Cayenne özgür adamlara iş vermediğinden bu hür adamların hepsi ümitsizdi.
Fakat Dede diğerlerinden daha becerikli biriydi.
Guyanalıların en meşhur mesleği olan kelebek avcılığına başladı.
Bu işten elde ettiği malzemeleri turistlere kelebekleri de koleksiyonculara sattı.
Böylece frank üstüne frank, kuruş üstüne kuruş koyunca...
...Dede'nin umutlanmaya ve plan yapmaya yetecek kadar parası olmuştu.
Hepimizin umduğu ve plan yaptığı aynı şey için. Kaçmak.
Dur orada. Burası kapalı bir yol.
Kelebekleri gözetlemiyoruz.
Burada özel büyük bir çeşidinin olduğunu duydum.
- Ücretli yol olduğunu unutmuşum. - Bunlar ucuz sigaralar.
Mahkûmlara sattığında ucuz olmazlar.
- Selam, Dede. - Bon jour.
- Kelebeklerle aran nasıl? - Senin sineklerle aran nasıl?
Onların Alman domuzları olmasını dilerdim.
- Ne dedin sen? - Duydun işte.
İhtiyar sana düzgün bir soru sordu Petit.
Keşke Fransa'da olsam da bu sineklerin yerine Almanları öldürseydim dedim.
Yani özgür olsaydın ülken için savaşacağını mı söylüyorsun?
Herkesten önce, yemin ederim.
Benden önce değil.
Bir muhafızdan daha çok nefret ettiğim kişi varsa o da Nazi'dir.
Peki ya sen?
Nesin sen, asker toplama subayı mı? Yoksa bu bir çapraz sorgu mu?
Sadece soruyorum.
Ben vatanseverim, sorunun cevabına gelince.
Ve şuradaki arkadaşım Marius, o da vatanseverdir.
Muhafızın yanında, görüyor musun?
Çok akıllı biri. Rüşvet hakkında bilinecek ne varsa Marius bilir.
Eğer bir kaçış planlanacak olsaydı epey kullanışlı biri olurdu.
Belki.
- Kaçış falan yok. Bu konudan bahsetmeyin. - Dinlememiz bile salakça.
İhtiyar aklımızla oyun oynuyor, hepsi o.
Ama parası olduğunu duydum. Çok parası varmış.
O halde farklı. Bu her şeyi değiştirir, değil mi Marius?
Evet, o zaman farklı olur.
Siz oradakiler.
Bu adam bataklıkta yolunu kaybetmiş. Geceyi sizinle geçirebileceğini söyledim.
Otel mi burası? Zaten kalabalıktık.
Teşekkür ederim. Sağ olun dostlarım.
Burada ne arıyorsun?
Yanınıza gelmek için Çavuş'aa para verdim. Ve size bir hediye getirdim.
- Kaybolmakla ilgili söyledikleri neydi? - Bir mazeret olması gerekiyordu.
Fransa için savaşabileceğinizi söylediniz.
O halde sizi buraya atmalarına rağmen ülkenizin sizin için hâlâ bir değeri olmalı.
Beraber içip memleketten bahsetmek güzel olur diye düşündüm.
- Saçma sapan bir fikir. - Sürekli memleketimi düşünürüm.
- Çiftliğimi ve sevgili karımı. - Evet, çiftlik güzeldir.
İyi bir Fransız toprağından daha güzel bir şey yoktur.
Hayır, ben Paris'i tercih ederim.
Montmartre, Moulin Rouge, Bal Tabarin ve kadınları. Kadınları.
Paris Fransa değil. Ben taşrayı severim.
Uzun, geniş yolları ve yeşil ağaçları. Dünyadaki en güzel yer.
Lorraine.
Ben Fransa'yı her zaman tarihiyle hatırlarım.
Versailles, Joan of Arc, heykeller ve anıtlar.
Invalides'te azametle uyuyan Napolyon.
Place Vendome.
Korkaklığından mahcup olan 16 yaşındaki bir çocuk için çok büyük bir tarih.
Borcumu ödemek hayatıma mal olsa bile bu çok küçük bir bedel olurdu.
Fransa'nın özgürlüğü için seve seve savaşıp canımı verebilirdim.
Kim vermez ki?
65 yaşımı aştım.
Fakat buradaki, ülkesi hakkında aynı benim gibi hisseden dört Fransızın...
...fırsat bulsa savaşacağına emin olsam...
...kendimi size inanmaya ikna edebilsem, belki...
- Belki ne? - Belki...
Yaşlı bir adam olmama rağmen vatanıma hizmet edecek bir yol bulurdum.
- Bir daha söyleyin, Fransa'da olsanız- - Savaşırdık.
Ama bu ne biçim konuşma böyle? Fransa'da değiliz.
Pis kokulu bir delikteyiz. Ne yapacağız, kanatlanıp uçacak mıyız?
- Yoksa Atlantik'i yürüyerek mi geçeceğiz? - Bir kano alınabilir.
Bir kanoyla nehirden denize doğru gidilebilir.
Bir gemiye ulaşılabilir.
- Bak ihtiyar, bizimle dalga geçiyorsan- - Dalga geçmiyorum.
Sizin o adamlar olduğunuzdan emin olmak istiyorum.
Daha önce kaç kişiyle konuştum? Sizinle şansımı deneyebilir miyim?
Bana yalan mı söylüyorsunuz?
Nehri ve denizi yenmeye yetecek cesaretiniz var mı?
Bizim olmasa da olan birini biliyorum.
O bizimle gelirse... Tanıyorsunuz onu.
- Adı Matrac. - Bizi bataklıktan çıkarabilir mi?
- Esas önemli olan bu. - Bataklığı avucumun içi gibi bilirim.
- Ama nehri ve denizi? - Matrac okyanusu biliyor.
Bir keresinde kanoyla Venezuela'ya kaçmıştı ama geri yolladılar.
- Peki, bu adam vatansever mi? - Evet, vatansever.
Bizim olmayı ümit edeceğimizden de öte bir vatansever.
Yemin ederim. O daha savaştan önce Nazilerle mücadele ediyordu.
1938 yılında Münih krizi sırasındaydı.
Daladier bir Fransız olarak Fransa'ya ihanet ettiği Münih'ten az önce uçakla döndü.
Bu bile kulağa inanılmaz geliyor olmasına rağmen…
...buradaki havaalanında bundan daha inanılmaz bir olay meydana geldi.
- Yazıyor musun? - Devam et.
Öfkeli bir kalabalık tarafından linç edilmesi gereken yerde...
...kalabalık onu adeta bir kahraman gibi karşılıyor.
İnanılmaz bir şey.
Konuştuğum yerden kalabalığın başına çiçek yağdırdığı...
... uçak pistini görebiliyorum. Dikkat et, taşlarla değil, çiçeklerle karşılıyorlar.
Olur şey değil, inanılmaz bir şey.
Raoul. Şunu basar mısın?
Jean, lütfen dışarı çık.
Jean! Jean!
Jean, bir faydası yok!
Emek verdiğim her şey paramparça edildi.
O polisleri gördün mü? Ahlaksız faşist dalkavuklar.
Jean, şu an inanması çok zor...
...ama hâlâ bizimle aynı şeylere inanan Fransızların olduğunu unutmamalısın.
Durdular, orada öylece durup izlediler. Sadece işin iyi yapıldığını görmek için.
Hayatım, kendine çok fazla yükleniyorsun. Biraz dinlenmelisin.
Gideceğimiz yeri biliyorum Jean. Romily. Bir gün oraya dönmek istediğini söylemiştin.
- Romily? - Evet, hatırladın mı?
İlk tanıştığımız yeri hatırlıyor musun?
Evet, ilerideki dönemecin orada.
Tam burada.
O büyük, kenarları sarkık sarı şapkalardan giymiştin ve kolunda da bir sepet vardı.
O kadar mı? Çok sıcak bir gün olmalı. Ne kadar zaman oldu Jean?
Bütün yaşadıklarımızı düşününce bir asır gibi geliyor.
Düşünme artık.
Biliyor musun, şimdi o günkü halinden çok daha güzelsin.
Sahi mi?
Neden hiç evlenmeyi düşünmediğimizi merak ediyorum.
Ben düşündüm Jean, hem de sık sık.
Ama bir rakibim vardı.
Fransa.
O artık mazide kaldı.
Sence çok mu geç?
Bugünlerde dizin nasıl Jacques?
İdare eder Mösyö Le Maire, sizin bir şikâyetiniz olmazsa.
İki oğlu da askerde.
- Mösyö yeni bir savaş çıkacağını düşünüyor. - Çıkacak mı?
Çoktan üç cepheyi kaybettik. Rhineland, Viyana ve Münih.
- Askeri anlamda. - Jean, siyaset yok.
Madam haklı, siyaset yok. Bu gece felekten bir gece.
Sanırım hâlâ diz çökebilirim. Kırılmazlar.
- Vals, Rosalie? - Me oui.
Mutlu musun?
- İkimize. - Hep birlikte olacağız.
Birkaç müzik notasıyla bir yığın sözden daha çok şey ifade edebilmek çok tuhaf.
Jean?
- Hadi gidelim. - Niye? Ne oldu?
- Hiçbir şey. - Hayalet görmüş gibisin.
- Alışveriş yapmaktan yoruldum sadece. - Tamam.
Tuhaf bir kızsın.
Tam bavulları açıp yerleşecekken bavulları doldurup gitmek istiyorsun yine.
Hazır yapabiliyorken balayıma çıkacağım.
Jean, günün birinde çıkarız dediğimiz gemi seyahatini hatırlıyor musun?
Güney Amerika ile ilgili haber dizisi yapmak istiyordun.
Evet, Guatemala, Peru.
- Sanki uzun yıllar önceymiş gibi. - Biliyor musun, hâlâ yapabiliriz.
Marsilya’dan Portekiz vizesi alırız, oradan da gemiyle...
- Sorun ne? - Hiçbir şey.
Çılgın çocuklar.
- Yapamam. - Artık bakabilirsin. Hadi.
Şu kadar farkla kurtuldular.
- Devam edemem. - Hadi yapma Paula.
Bitti diyorum. Kimsenin canı yanmadı.
Sorun o değil Jean.
Neden bahsediyorsun?
Kaçıp gitmelisin sevgilim. Seni arıyorlar.
Kim beni arıyor? Neden bahsediyorsun?
Polis.
Cinayetten aranıyorsun Jean.
Evet.
İşte burada.
Kaçıp gitmeyeceğim. Az da olsa Fransa'da adalet kalmış olmalı.
Anlamıyor musun Jean, baskınlar ve cinayetler için ödeme yapan kişiler...
...mahkemeyi, hâkimleri ve jürileri de satın alabilir.
- Bundan yakayı sıyıramaz o ahlaksız katil- - Lütfen sevgilim, beni seviyorsan.
Hâlâ gerçeklere yer var.
Ama paramparça olmuş gazeteyle gerçekleri yayınlayamazsın.
Evet ama hâlâ konuşabilirim.
Geri dönüp mahkemeye çıkmalıyım. Buna mecburum.
Hiçbir şeyi kanıtlayamazsın.
Kendini öldürtürsün. Savaşmanı istiyorum Jean, şehit olmanı değil.
Sadece biz ve hayatlarımız değil, ülkemizin geleceği de söz konusu.
Kaçıp Amerika'ya veya başka bir yere gidersek bu konuda bir şeyler yapabiliriz.
Gerçekleri haykırıp insanlara neler olup bittiğini anlatabiliriz.
Lütfen Jean.
Tamam, gideceğiz.
Jean?
Jean? Uyanık mısın?
- Jean! - Buradayım, dışarıda.
Sevgilim, çok korktum.
Uyku tutmadı. Seni uyandırmamaya çalıştım.
- Jean Matrac? - Evet.
Tutuklusun.
İsyan çıkarmak ve Raoul Dulaine'in ölümüne yol açan...
...olaylardaki yardım ve yataklık suçlarının yanı sıra...
...Fransa Cumhuriyeti'ne karşı ihanet içeren suçlarından dolayı...
...seni, Guyana sürgün kolonisinde...
...15 yıl hapis cezasına mahkûm ediyorum. - Jean!
Bekleyeceğim. Bekleyeceğim.
Bu adamın vatanseverliğinden şüphe eder misin?
Hayır. Çok büyük bir vatansever.
Bize liderlik edecek adam o.
Ama o nerede? Nerede bulabiliriz onu?
Tecritte. İki ay daha orada kalacak.
Suçu neydi?
Memleketten, çok sevdiği birinden bir mektup gelmişti.
Muhafızlardan biri pis şaka yapıp mektubu çamura atınca Matrac onu bıçakladı.
İki ay mı?
- Şatoda iki günde adamlar kafayı yiyor. - Matrac yemez.
Marius planlarımızı ona iletebilir.
Evet. O beklememize değecek biri, iki yıl bile olsa.
Joseph's adasında dünyada eşi benzeri olmayan bir yapı var.
İnsan bu çukurlarda çıldırabilir. Boş duvarlardan başka görecek bir şey yok.
Firar dışında düşünecek hiçbir şey yok.
Kendi nabız atışlarından başka hiçbir ses duyamıyorsun.
Yavaşça insan aklını, vücudunu ve ruhunu kaybediyor.
Bu olduğunda da o kişi barakaların deliler bölümüne konuluyor.
Bu gerçekleşene kadar mahkûmlar diğer tarafta kalabilir.
İnsanların deli olmadığı ama delirmeye başladığı tarafta.
Burada Matrac aylarca kalmıştı, vatanseverliğine yemin ettiğim adam.
Hassas ve ateşli yapısından ötürü hapis Matrac'a çok daha zor geliyordu.
Ama nasılsa, yavaşça ve acı çekerek de olsa tecrit günleri geçip gitti.
Fransız adaleti.
Güzel çökmüş Fransa.
Bir sürü yozlaşmış faşist pezevengi doğuran ülke.
Fransa'dan nefret ediyorum.
Sürekli kendi kendine konuşuyor. Çok geçmeden diğerleri gibi delirecek.
Ben delirmem dostum.
Mösyö Matrac'a özellikle dikkat edeceksin.
Ünlü biri, politikacı dostları var. Nüfuzlu biri, anlayacağın.
Siz de Fransa'nın size ödediği kadar kokuşmuşsunuz.
Mösyö Matrac'a gelecek mektup olursa hemen teslim etmelerini söyle.
Mösyö Matrac bekletilmekten hoşlanmaz.
Şimdi hak ettiğini bulacaksın.
Seni akıllanmaz!
Matrac. Ben Marius.
- Orada ne yapıyorsun? - Hiç.
Bize liderlik etmesi için seçtiğimiz adam buydu.
Kaya'dan döndüğünde her şey hazırdı.
Akıllı Marius baraka nöbetçisi görevine atanmasını bile sağlamıştı.
Dede, Maroni bataklığında bir kanoyla bekliyordu.
O gece bu geceydi. Her şey hazırdı.
Azıcık bir şansla...
Saat 10:00'dan önce olmaz.
Ben de geliyorum.
- Nereye? - Sizinle.
- Yer yok. - Gelmezsem öterim.
Peki Bijou, sen de geliyorsun.
Karanlık çökene kadar bekledik.
9:00.
9:30.
10:00'a beş dakika var.
10:00'a bir dakika var.
Bijou!
- Bijou nerede? Göremiyorum onu. - Fikrini değiştirdi.
- Selam Dede. - Selam Dede.
Başardınız.
Hayır, başarmadık. Hâlâ barakalardayız.
Şakayı sonraya sakla.
- Demek Dede sensin. - Ve sen de Matrac'sın.
Memleketimiz için savaşmaya gidişimizde bize liderlik edecek olmana sevindim.
Gitsek iyi olur.
Küreği dikkatli kullan. Her sıçrattığında su alıyoruz.
Elimde değil. Kayık aşırı yüklü.
Şimdi su boşaltmak zorunda kalıyorsak...
...okyanusun sert sularına girdiğimizde ne yapacağız? Batarız.
Saçmalamayı kesin. Bu riske girmek zorundayız.
Gün ağarmaya başladı.
Nehirden çıkıp kumsalda saklanacağız.
Bu gece denize açılacağız.
Dört.
Beş.
- Sayıca fazlayız. - Evet.
Bijou da gelecek olsaydı şimdiye nehrin dibini boylamıştık.
Hepinizin ne düşündüğünü biliyorum.
- En ağırınız benim. - Aynen öyle.
Şansın yokmuş Petit, sen seçildin. Öyle değil mi Matrac?
Ne? Almanları öldürmek için eve dönerken Petit'i geride mi bırakacağız?
Ne diyorsun Dede? Herkes kalabilir ama o kalamaz.
- Ama hepimizden ağır. - Olabilir.
Konuş Dede. Kano senin.
Doğru. Dede olmasaydı hiçbirimiz gidemezdik.
Peki, ilk kiminle konuştu? Seninle değil. Orada değildin bile.
Ne alakası var? Hepinizden küçüğüm.
Garou bile benden en az 5 kilo fazladır.
Kanoyu hafifletmeye yetecek kadar ağırsın.
- Öyle mi? Matrac'a haberi kim ulaştırdı? - Hepiniz kesin sesinizi!
Evet Dede?
Gençler, Petit gidiyor, geri kalanınız da onunla birlikte.
Ben kalıyorum.
- Hayır. Sen mi? Hayatta olmaz. - Bırakın bitirsin.
- Sebep ne? - Olması gereken bu gençler.
35 yıl boyunca kaçmanın kaderim olduğunu düşündüm.
Evet, böyle düşündüm.
Ve bu olay olduğunda, son şansım buymuş gibi geldi bana.
Bir daha bu şansı bulamazdım.
Ama iş harekete geçmeye gelince bir anda denizden korktuğumu fark ettim.
Evet, korkuyorum. Gerçek bu işte.
Bu yolculuğa çıkacak kadar cesaretim olduğunu düşündüm ama yokmuş demek ki.
Yalan söylüyorsun Dede.
Sen mi korkaksın? Sendeki cesaretin bende olmasını isterdim.
Tamam, tamam, iş o raddeye geldiğinde belki bu yolculuğa dayanabilirdim.
Ama işin gerçeği, fikrimi değiştirdim.
Gitmek istemiyorum.
Burası artık evim gibi. Özlerim burayı.
Yalan söylüyorsun Dede.
Dinleyin beni. Sen de Matrac.
Kano benim. Kanomda kimin gideceği benim bileceğim iş.
Sizin gideceğinizi ve benim kalacağımı söylüyorum.
65 yaşımı aştım. Savaşmak için çok yaşlıyım.
Kaçmamızın sebebi buydu, değil mi?
Yoksa değil miydi?
Bu konuda söz vermiştiniz.
O sözü tekrar almak istiyorum, resmi bir şey gibi.
Sadece baş sallamakla değil. Kilisede kurabileceğiniz cümlelerle.
- Tespih duası gibi mi yani? - Kes sesini Marius.
Hangi cümlelerle?
Tam olarak bilmiyorum aslında.
Gidişata göre uydurmak zorundayım.
Öncelikle hepiniz ayağa kalkın.
Sağ elinizi kaldırın, bununla başlayacağız.
Bu sizinle benim aramda.
Şimdi "Ben" deyip peşinden isminizi söyleyin.
Ben...
Memleketimiz Fransa'ya...
...iyi günde de kötü günde de sevdiğimiz anavatanımıza...
...ulaşmak için elimden geleni yapacağıma söz veriyorum.
Kanımın son damlasına kadar...
...onun için savaşacağıma söz veriyorum.
Sanırım hepsi bu kadar.
Bunun dışında biran önce kayığa atlayın, bu güzel rüzgarı boşa harcamayın
İyi şanslar.
Gördüğün gibi buraya kadar gelebilmek için çok badireler atlattık Yüzbaşı.
Bizimle birlikte gelemeyen ihtiyar olmasaydı kimse bizi geri döndüremezdi.
- Evet. Hikâyemizin esas kahramanı Dede. - Aynı fikirdeyim.
İhtiyarla birlikte ettiğiniz yemin güzelmiş.
- Yemininden dönen kişi olmak istemezdim. - Kimse dönmeyecek.
Birbirimize güveniyoruz.
Bütün gece konuştuk.
- Biraz yatıp dinlenmelisiniz. - Bir dakika.
- Yardım edecek misin bize? - Evet, Kaptan Malo ile konuşacağım.
Fransa'nın her askere kapısının açık olduğu konusunda bana katılıyor.
Herkes güverteye! Herkes güverteye!
Baylar.
Az önce elimize hepimizi ilgilendiren bir telsiz mesajı ulaştı.
"23 Haziran günü...
"Mareşal Petain liderliğindeki Fransa Almanya ile ateşkes imzalamıştır.
"Alınan bilgilere göre Vichy'de kurulan olağanüstü hükümet...
"...Almanya ile müzakerelere başlamıştır.
"Nazilerin başkenti işgali...
"...ve Hitler'in Paris'e muzaffer girişi konusunda uzlaşmaya varılmıştır.
Vatanımızın tarihindeki bu en kara gün hakkında...
...hepimizin içinden geçenleri söylemeye çalışmayacağım.
Detaylar geldikçe ilan panosuna asılacaktır.
Şimdi görevlerinizin başına dönebilirsiniz.
- Dümeni ben alacağım. - Emredersiniz.
Pekâlâ?
Endişeliyim Yüzbaşı Freycinet. Tavsiyeni istiyorum
Hangi konuda?
Emirlere uyup Marsilya'ya gidersem neler olacağını biliyorsun.
Gemim ve kargosu Berlin'in dostu olan ellere geçecektir.
Almanların 6 bin ton nikel hediyesi karşısında...
...ne kadar sevineceklerini tahmin edebiliyorsundur. - Evet.
Ne onu ne de Ville de Nancy'yi ele geçirebilecekler.
Nöbet değiştiğinde rotamızı İngiltere'ye çevireceğim.
Güzel.
Peki ya Duval?
Bu konudan haberi olmayacak. Yeni rotamız gizli kalacak.
Yardımcı kaptanlarım bilecek, doğal olarak. Onlar da senin gibi memnun olacaktır.
Denizcilerin her birine güveniyorum.
Ama makine dairesindekilere güvenilmez.
Özellikle de şeflerine. İngilizlerden nasıl nefret ettiğini biliyorsun.
Mahkûmlar hakkındaki fikrin ne? Sorun yaşarsak bizimle hareket ederler mi?
- Hepsi, bence. - Hepsi, Matrac hariç.
Ve o ne derse uyarlar.
Haberleri aldığımızdaki halini gördün mü? Onun hakkında pek emin değilim.
Ona hayatım pahasına kefilim. Nedenini bilmiyorum ama adamımı tanıyorum.
Özünde sağlam bir Fransız, hepsinden çok.
Belki de hepimizden çok.
- Bu konuda sözüne güveneceğim. - Bence güvenebilirsin.
Yüzbaşı Freycinet.
- Sizden bir şey isteyebilir miyim efendim? - Ne istiyorsun?
Kaptan Malo'yu Marsilya'ya geceleyin varması için ikna edebilir misiniz?
Marsilya'ya mı? Neden?
Kıyıya yüzerek çıkabileyim diye. Binbaşı Duval'e güvenmiyorum.
- Öyle mi? Niye? - Telsizle polise haber verecektir.
Onun gibilerle hayatım boyunca savaştım. Ne yapacağını biliyorum.
Ülkene hizmet etmenin birçok yolu var Matrac.
Ya Marsilya'ya ulaşmazsan?
Marsilya'ya ulaşmam gerekiyor. Ülkem umurumda değil.
İkimizin sevdiği Fransa öldü Yüzbaşı. Uzun zamandır can çekişiyordu.
Onun ölüşünü Rhineland'de ve Münih'te gördüm.
Artık tamamen öldüğüne göre yalan söylemeyi bırakıp gerçeği söyleyebilirim.
Bir kadına dönmeye çalışıyorum. Hiçbir zaman savaşmaya niyetli değildim.
Paula'yı ve çektiklerini biliyorum Matrac.
Lakin ikimizin sevdiği Fransa şu an savaşta.
Eğer savaşmayacaksan kaçmana neden yardım edelim?
Orasını vicdanına bırakıyorum.
Karın bıraktığı adamı bekliyor...
...ülkesini seven, vatansever adamı.
Öyle bir kadına ihanet mi edeceksin?
Ben de bunu vicdanına bırakıyorum.
Fark ettirmeden kuzeye doğru dönerek...
...Ville de Nancy'yi İngiltere'ye götürecek rotayı oluşturduk.
Fakat sır gizli tutulabilir miydi?
26 Haziran sabahı...
...gemiyi esir alan derin bir sessizlikle uyandım.
Bunu motor problemine bağladım...
...ve bu kez ne kadar sürükleneceğimiz dışında o konuya kafa yormadım.
Şansımıza deniz sakindi. Miçonun zilini çaldım.
Henüz bir sorun olacağı konusunda şüphelenmiyordum.
Sonra tabancamın kılıfında olmadığını gördüm.
Restez I.
- Ne demek istiyorsun? - Restez I.
Aç şu kapıyı.
Bütün bunlar da ne demek? Kapımı kim kilitledi.
- Ben kilitledim efendim. - Hangi sebeple?
Kumandan Duval'ın emirleri. Benimle geleceksiniz.
- Kaptan Malo nerede? - Onu göreceksiniz efendim.
Yürü.
Hadi!
Bu da ne demek oluyor?
Kaptan Malo, anladığım kadarıyla rotamız değişmiş.
- Yeni emir mi geldi? - Bu benim bileceğim bir şey efendim.
Haritanı inceledim. Marsilya'ya doğru gitmiyoruz.
- Doğru efendim. - Hangi sebeple?
Şu anki rotamızda bir İngiliz destroyeri tarafından ele geçirilme riskimiz çok büyük.
Bunun bir felaket olacağını mı düşünüyorsun?
Büyük talihsizlik olacağını düşünüyorum. Fransa'nın İngiltere'ye verecek gemisi yok.
Onun yerine Almanların almasını tercih edersin herhalde.
Gerçekçi olmayı tercih ederim. Bu konuyu daha önce de tartışmıştık Kaptan Malo.
Artık bu konuyu tek önem arz eden şeyle açıklığa kavuşturacağız. Zorla!
Aşağıya, diğerlerinin yanına götürün.
Baylar, Avrupa'da yeni bir düzen kuruldu.
Fransa'ya da bunun bir parçası olma ayrıcalığı tanındı.
Bu düzenin parolası disiplin.
Şu andan Marsilya'ya ulaşana dek, bu gemide benim emrimde çalışacaksınız.
- Bunun adı korsanlık Duval. - Senin yaptığın da ihanet.
İki sorunun cevabını da ülkemizdeki yetkililere bırakma taraftarıyım.
Ama makul bir insanım.
Özgürlüğünüzü verecek olursam, bu gemiyi Marsilya'ya götürmek için...
...şeref sözü veriyor musunuz? - Kesinlikle hayır!
Gemiyi yönetebilirsin ama hayatta limana yanaştıramazsın.
Hiçbir ahlaklı denizci sana hizmet etmez.
Adamlar kararlarını iyi vereceklerdir.
İşbirliği yapanlar yeni Fransa'da mükâfatlandırılacak ve güvende olacaktır.
Özellikle mahkûmlara sesleniyorum.
Bu geminin Marsilya'ya gitmesine yardımcı olacak herkese...
...Vichy hükümeti adına tam kapsamlı af sözü veriyorum.
Vive la France.
Durun!
Yerlerinize geçin ve yola devam etmeye hazırlanın.
Makine dairesi ekibinin güvertenin alt kısmında kaldığından...
...ve işlerini yaptığından emin ol. - Emredersiniz.
Başka saçmalık istemiyorum.
Aşağıya götürün! Canlanın beyler.
- Devam et. - Yürü.
Aşağı inin.
- İyi işti beyler. - Bizim için zevkti mon commandant.
- Ölen var mı? - Hayır efendim.
İyi.
Belli ki bazı kafalar zarar görmeyecek kadar kalınmış.
Duval'i ve dalkavuğunu yolculuğun geri kalanında kamaraya kilitleyin.
Emredersiniz. Siz ikiniz, B güvertesine geçin.
Teşekkür ederim Matrac.
Güverteyi temizleyin! Sereni bağlayın beyler.
- El atın beyler. - Hadi tutun ucundan.
Buna pişman olacaksın Malo. Gün gelecek bu yaptığına çok fena pişman olacaksın.
Sessiz olun! Sessiz olun!
Pis hain konumumuzu veriyor.
Komutanım, bırakın ben halledeyim.
Emirleri ilet.
- İşinize dönün. - İşinize dönün.
Kuzeydoğuya doğru gidiyorlar.
Gönder.
- Motor sesi. - Bir uçak.
Göremiyorum.
- Silah başına. - Silah başına hemen.
Kıçtaki silahın başına geçin.
Siper alın!
Acele edin, askerler. Siper alın!
Bak, hâlâ yaşıyorlar.
Matrac, ne yapıyorsun!
Dur! Dur, Matrac!
Ne yapıyorsun? Silahsızları öldürmen cinayet olur!
Etrafına bak da cani kim gör Kaptan.
Vive la France!
Onların hakkından geldik. O pis Almanlara günlerini gösterdik.
Yaptığın muhteşem bir şeydi.
Hep beraber yaptık. Benim payıma silah düştü sadece.
Onların hepsini yok edeceğiz, değil mi?
Tıpkı bu uçağı hallettiğimiz gibi onları Fransa'dan söküp atacağız.
Atacağız elbette.
Cevheri İngiltere'ye götürdük, aldıklarında çok sevinmişlerdi
- Adamları da oraya götürdük. - Hapse atılmadılar mı?
Hayır. Onların torpillenmiş bir gemiden kurtuldukları hikâyesine bağlı kaldık.
Matrac'ı şimdi hatırlıyorum.
Gazetesi küçüktü ama Avrupa'daki bütün gazeteciler...
...tavize ve Münih ihanetine karşı verdiği mücadeleye hayran olmuştu.
Hâlâ mücadele ediyor.
Bu gece atacakları bombalar da Almanların anlayacağı türden gazetecilik.
Dilimin ucuna gelen o kadar çok soru var ki.
Paula kocasına kavuştu mu? Matrac oğlunu hiç gördü mü?
- - Görmedi ama sık sık ziyaret ediyor. - Ama nasıl olur, hiç görmediyse?
Onları farklı bir şekilde ziyaret ediyor.
Bombalama görevine çıktığı zaman onlara çelik tüp içinde mektup bırakıyor.
Bu gece onu gördüğünde benden, mektup bırakmak için...
...92 derece güneye, Romily'ye dönme izni istiyordu.
Gördüğün gibi tam olarak ayrı değiller.
Affınıza sığınıyorum Yüzbaşı. Raporlar gelmeye başladı.
- Uçaklar dönüyorlar. - Teşekkür ederim Çavuş.
- Hangara kadar yürümek ister misin? - Elbette isterim.
Söyler misin Yüzbaşı, diğer adamlara ne oldu?
Matrac'ın burada olduğunu biliyorum ama diğerleri nerede? Kaptan Malo nerede?
Fransız denizciler tarafından kurulan mayın temizleme takımını yönetiyor.
Manş denizinde, ülkelerinin gözü önünde çalışıyorlar.
- Peki Garou? - Birazdan onu göreceksin.
Bonjour, mon capitaine!
Aşağı gel Garou.
- Manning, bu Onbaşı Garou. - Comment ça va?
Nasılsın Onbaşı?
Fransız veya İngiliz olsun, Büyük Britanya'daki en iyi mekanikçi.
Ona biraz hurda demir, kablo, alüminyum çanak çömlek ver, sana 3 saatte uçak yapsın.
Abartıyorsunuz mon capitaine! En az 4 saatimi alır.
- Tres bien. - Enchante, monsieur.
Peki, Petit'e ne oldu?
Ekibimizin yorulmak nedir bilmez üyesi, günde 18 saat çalışıyor.
İşte orada, uçağın yanında. Selam Petit!
Selam mon capitaine!
Manning, sanırım herkesi gördün.
Bir kişi hariç. Renault'a ne oldu?
Eski korkusundan eser kalmadı.
Bu gece Matrac'ın da içinde olduğu uçağın pilotu.
Geliyorlar mon capitaine!
Charles için "C", iniş 04:17.
Freddy için "F", iniş 04:23.
Freddy için "F", iniş 04:23. Tamam.
Norman için "N", iniş 04:36.
Büyük petrol tankını kim uçurdu? Sen mi Rocroi?
Elbette. Başka kim olabilir ki?
Işıklar için çok teşekkürler. İyi işimize yaradı.
- Heil Hitler. - Bu gece onlara "heil" nedir gösterdik.
- Hoşça kal Yüzbaşı. - Bonsoir! - Hoşça kal.
Bay Manning, bu filo lideri Dampiere.
- Bay Manning. - Merhaba.
- Sigara ister misin? - Evet, harika olur.
- Renault nerede kaldı? - Birazdan gelir.
Sen git yat Dampiere. Geldiklerinde hemen haber veririm.
Olmaz. Bir civciv eksik olunca huysuz tavuğa dönüyorum.
Victor için "V", cevap ver.
Victor için "V", cevap ver. Tamam.
- Cevap yok efendim. - Denemeye devam et.
Victor için "V", cevap ver.
Victor için "V", cevap ver. Tamam.
Victor için "V", cevap ver.
Renault'un uçağı hariç bütün uçaklar döndü.
Grubun dışına çıkması için izin verdin ona.
- Uçağı çok fazla zarar gördü. - Evet.
Korkarım Romily'ye gidemeyeceğiz Matrac. Üsse geri dönmek zorundayız.
Üzgünüm Matrac.
- Şimdi dileğini tut ve mumları üfle. - Tamam.
- Kötü bir şey dilemek kötü mü? - Evet Jean.
Hitler hakkında olsa da mı?
İyi bir dilekte bulunmak en iyisi.
Tamam o halde. Babam için bir şey dileyeceğim.
Dileğini bana söylememelisin yoksa gerçekleşmez.
Ben her halükârda bileceğim.
Şimdi yaklaş ve elinden geldiğince hızlı üfle.
Peki.
- İşte böyle. - Söndürdüm.
Şimdi büyüyünce babam gibi olacağım.
Söylememem gerekiyordu.
Önemli değil canım. Dileğin çoktan gerçekleşti zaten.
Birçok yönden ona benziyorsun.
Onun gözlerini ve güzel ellerini almışsın.
Umarım kalbin de onun gibi olur.
Dünyadaki en iyi kalpli insanı mıydı? Eminim öyledir.
Çok iyi kalpliydi Jean.
O kaba görünüşünün altında çok hassas bir kalbi vardı.
Büyüyünce onun gibi biri olursan Tanrı'ya şükredebilirsin.
Artık pastamı yiyebilir miyim?
İyi bir çocuk gibi peçeten tak. İşte böyle.
- Babam mı? - Belki. Hadi bakalım.
Hadi canım.
- Babam mıydı? O olduğuna emin misin? - Olabilir.
- Bence oydu. - Ama bugünü kaçırmazdı, değil mi?
- Doğum günüm olduğunu biliyor mu? - Evet canım. Biliyor.
Ama geçip gittiler anne.
- Ben bir şey göremiyorum, sen görüyor musun? - Hayır canım.
O geçip gitmezdi.
Galiba o değildi.
Köpek gibi kulakları var.
Victor için V'den Fox'a. Geliyoruz.
2 motorumuz çalışmıyor. Sınırlı kontrol. Yaralılar var.
Victor'un durumu kötü. Ambulansı ve kurtarma aracını hazırda bekletin.
- Merhaba Renault. - Sedye getirin!
- Kim? - Beaumont vuruldu.
Acele edin. Her yer kan oldu.
- Başka var mı? - Evet, Matrac.
İki Messerschmitt indirdi. Üçüncüyü indiremedi.
Oğlunun doğum günü içindi. Başaramadık.
Dostlarım.
Aklıma arkadaşımızın arkasından söyleyecek son sözler olarak...
...kendisinin kaleme aldığı fakat teslim edemediği...
...son sözlerinden daha uygunu gelmiyor.
"Sevgili oğlum...
Bugün beş yaşına bastın ve baban seni hiç görmedi.
Fakat bir gün, daha güzel bir dünyada görecek. Sana o günden bahsedeyim.
Elele tutuşup birlikte gezeceğiz. Dolaşacak ve etrafı seyredeceğiz.
Ve bazen muhteşem şeyler, bazen de kötü şeyler göreceğiz.
Yeşil bir arazide 10 bin mezarlığı görünce yüreğin nefretle dolup taşacak.
Bunlar yaşandı, ama bir daha asla olmayacak.
Dünya, baban onun vücudundaki çıbanı...
...ateşle ve demirle tedavi ettikten sonra iyileşti.
Ve milyonlarca hekim yaranın tekrar nüksetmemesi için babanla birlikte çalıştı.
Geleceğine karar verebilmenin bedeli onların ölümüne savaşmasıydı.
Dostların canlarını vermekten kaçınmadılar ve düşmanlarına karşı acımasızdılar.
Sen...
...babanın ve dostlarının kanları pahasına senin için kazandıkları şeyin mirasçısısın.
Mutluluğun ve hürriyetin bayrağını onlar vasıtasıyla aldın.
Oğlum, sana sundukları bu muhteşem çağın lideri ol.
Eğer iyi niyetli insanlar, gençlerin korkusuzca sevdiği...
...anne babanın çocuklarıyla birlikte yaşlandığı...
...ve insanların hayatında birbirlerine değer verdikleri...
...bir dünyayı kurmakta umursamaz olur veya hata yaparlarsa bu çok üzücü olurdu.
Annene iyi bak Jean.
Seni kollarıma alıyorum. İkinizi de öpüyorum.
Tanrı seni benim sevdiğim gibi sevsin.
Görevimiz bitene kadar iyi geceler ve au revoir.
Seni görene dek şunu aklından çıkarma;
Fransa yaşıyor. Vive la France.
Bu mektup teslim edilecek.
Çeviri: scarface21 A.AZİZ KARAKAŞ